Gdynia - Skwer Kościuszki

W miejscu, gdzie obecnie znajduje się centrum Skweru Kościuszki w 1904r. Towarzystwo Kąpielowe “Weichsel” z Gdańska wybudowało Kurhaus, budynek z restauracją i łazienkami kąpielowymi. Wytyczona także została droga z dworca kolejowego do kąpieliska, która otrzymała nazwę ulicy Kurhausallee. W rok później Towarzystwo upadło, pozostawiając po sobie piętrowy dom z muru pruskiego. W 1911 roku dzięki staraniom założonego przez mieszkańców kilka lat wcześniej Związku Upiększania Gdyni Kuhaus został ponownie otwarty. Tuż przed budynkiem znajdował się zagajnik (małpi gaj) z małą drewnianą altanką. Obok zagajnika znajdowała się willa Tusia. Po I wojnie Dom Kuracyjny został oddany w dzierżawę, a później w drodze postępowania wywłaszczeniowego Dom Kuracyjny przejęło miasto. 

Gdynia wówczas Gdingen, historia rozwoju Gdyni zaczęła się od powstania kąpieliska w Gdyni. Na starej pocztówce hotel i restauracja Kurhaus w bezpośrednim sąsiedztwie plaży.

Gdynia wówczas Gdingen, historia rozwoju wsi a potem miasta Gdyni zaczęła się od powstania kąpieliska w Gdyni.Pierwszy plan zabudowy Gdyni opracowany w latach 1926 -1927 przez inż. Adama Kuncewicza przewidywał połączenie dworca kolejowego z dworcem morskim 60-metrową arterią w kierunku morza prostopadle do brzegu morskiego, z szerokim pasem zieleni bulwarów nadmorskich. prasa Skwer Kościuszki zaprojektowano jako plac szerokości 85 m i długości 180 m, układem nawiązujący do istniejącego obsadzonego lipami parku przed Domem Kuracyjnym. prasa W latach dwudziestych wokól Skweru zaczęły pojawiać się pierwsze kamienice. Skwer sięgał w owym czasie tylko do ulicy Żeromskiego. W 1930 roku do Skweru doprowadzono wodociąg i kanalizację, potem Skwer wyasfaltowano i posadzono zieleń. Skwer stanowił wówczas prostokątny plac z ciągiem dla pieszych po środku i dwiema jezdniami po bokach. W 1934 roku rozebrany został Dom KuracyjnyW 1935 roku Skwer został przedłużony o nowowybudowane molo Południowe. W 1936 roku rozebrano willę "Tusia" w związku z regulacją ulicy Waszyngtona. W 1937 roku zostały usunięte drzewa tzw. małpiego gaju. W 1938 roku na granicy Skweru Kościuszki i Mola Południowego zbudowano fontannę (zniszczoną w 1945 roku przez Niemców i odbudowaną po wojnie). 

W czasie okupacji Niemcy przemianowali Skwer Kościuszki na Adolf Hitler Platz.

W marcu 1945 roku podczas walk o Gdynię część Skweru została zajęta na prowizoryczny cmentarz żołnierzy polskich i radzieckich. W 1946 roku groby ekshumowano na cmentarz w Redłowie, a w ich miejsce posadzono zieleń. W 1953 roku w centralnym punkcie Skweru postawiono monumentalny pomnik Braterstwa Polsko-Radzieckiego, który zdemontowano w 1990 roku i przeniesiono na cmentarz w Redłowie.

 

Literatura:

Jerzy Heidrich, Gdyńskie zabytki, Rocznik Gdyński nr 10, TMG 1991

Maria J. Sołtysik, Śródmieście Gdyni jako pomnik historii, Rocznik Gdyński nr 18, TMG 2006

Gdynia, Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Gdańsk 1968

Brama na świat. Gdynia 1918 -1939, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1976

Encyklopedia Gdyni, Oficyna Verdi Causa, Gdynia 2006

Maria J. Sołtysik, Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Wyd. Alter Ego, Gdynia 2003

Sławomir Kitowski, Małgorzata Sokołowska, Ulice Gdyni. O historii i patronach, Wyd. ALTER EGO, Gdynia 2001

Sławomir Kitowski, Gdynia. Miasto z morza i marzeń, Wyd. ALTER EGO, Sławomir Kitowski Gdynia 2006