Gdynia - Plac Kaszubski

Dawny centralny punkt Gdyni, nazywany był kiedyś placem mancowym. Wokół niego rozwijała się gdyńska osada. Skupiały się tu trzy drogi, z których dwie stanowiły odgałęzienie od szosy Gdańskiej (ulica Starowiejska i Świętojańska). Trzecia zaś prowadziła na Oksywie (obecna Portowa). Początkowo Plac nosił nazwę Rynku Kaszubskiego. 

Prawie cała zabudowa Placu Kaszubskiego powstała przed wybuchem II wojny. Na początku lat dwudziestych, z chwilą rozpoczęcia budowy portu, zaczęły powstawać na Placu pierwsze sklepiki, w których zaopatrywali się okoliczni mieszkańcy, robotnicy podążający do portu oraz letnicy. Później dołączyli do klientów także zagraniczni marynarze.

W 1924 roku Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia Św. Wincentego a Paulo wybudowało swój pierwszy, jednopiętrowy, 14 pokojowy dom mieszkalny z przeznaczeniem dla letników oraz przylegającą do niego kaplicą.

W 1925 roku zbudowano pierwszą halę targową w Gdyni. Była to prowizoryczna drewniana budowla, w której wydzielono boksy do sprzedaży różnych artykułów. W boksach tych mieszkały również sprzedawczynie.

Od 1927 roku pochodzący z Tczewa Piotr Ferdynus budował budynek na zakupionej obok kamienicy Scheibów działce przy placu Kaszubskim nr 5. Pierwotnie zamierzał zbudować duży siedmiopiętrowy dom towarowy z przeznaczeniem na sklepy, biura i kawiarnię. Podczas budowy okazało się, że natrafiono na żyłę wodną i zakończono budowę na poziomie dwóch pięter. Ekskluzywny jak na owe czasy Bałtycki Dom Towarowy Piotra Ferdynusa istniał od 1929 do 1934 roku.

W 1927 roku została uruchomiona pierwsza linia autobusowa w Gdyni, pomiędzy Gdynią a Oksywiem - przez firmę Szandrach i Czarnowski. Dzięki uzyskanej przez tą firmę koncesji od Senatu Wolnego Miasta Gdańska w roku 1928, rozpoczęła ona swoją działalność także na trasie Gdynia – Sopot. Przystankiem początkowym dla obu linii był Rynek Kaszubski, gdzie znajdowała się wiata przystankowa. Od 1 stycznia 1930 roku nowopowstałe Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne obsługiwało autobusami marki Brockway linie do Sopotu, Oksywia i Chyloni (źródła podają także inne marki autobusów: Komnick, Opel, Chevrolet, Bussing). Wszystkie linie miały swój początek na Rynku Kaszubskim. W 1934 roku powstały nowe linie autobusowe prowadzące do Portu Handlowego, Grabówka i Witomina, dla których przystanek początkowy znajdował się na Placu Kaszubskim. 

W 1928 roku Jakub Scheibe po powrocie z Ameryki zbudował pierwszy gdyński "drapacz chmur". Była to jak na owe czasy niebywale wysoka, czteropiętrowa kamienica, a na ostatniej kondygnacji dobudowano wysoki narożnik, z którego rozciągał się widok aż po Półwysep Helski. Stało się tak podobno na prośbę żony Jakuba – Elżbiety, która każdego dnia wypatrywała męża wracającego z połowów.

W 1928 roku Rynek Kaszubski został wybrukowany, jego obszar zajmował nie więcej jak połowę dzisiejszego Placu Kaszubskiego .W tym samym roku na Rynku przystąpiono do ustawiania słupów dla lamp łukowych. 

Nazwę Rynek Kaszubski po 1933 roku zmieniono na Plac Kaszubski. Podczas okupacji Niemcy kolejno zmienili nazwę placu na Zoppoter Platz i General Litzmann Platz.

Poniżej Plac Kaszubski obecnie:

Literatura:

Mirosława Walicka, Gdynia pejzaż sprzed wojny, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1982

Encyklopedia Gdyni, Oficyna Verdi Causa, Gdynia 2006

Maria J. Sołtysik, Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Wyd. Alter Ego, Gdynia 2003

Sławomir Kitowski, Gdynia. Miasto z morza i marzeń, Wyd. ALTER EGO, Sławomir Kitowski Gdynia 2006

Rocznik Gdyński nr 16, w: "Gdyńska komunikacja trolejbusowa" Mariusz Józefowicz, Marcin Gromadzki