Wille, pensjonaty i budynki biurowe na Kamiennej Górze

Pierwsze wille na Kamiennej Górze w latach 20 były zbudowane w stylu nawiązującym do tradycyjnego dworu polskiego (stąd przyjęła się nazwa stylu dworkowego). Budynki te charakteryzowały się stromym, wielospadowym dachem i ozdobionym kolumnami gankiem. Wiele z obiektów zbudowanych w latach 20 zachowało się, ale w wielu wypadkach remonty i renowacje pozbawiły ich pierwotnego stylu i kolorystyki. Na przełomie lat 20 i 30 letnisko Kamienna Góra zaczęło przekształcać się w dzielnicę mieszkaniową. W latach 30 do Polski i także do Gdyni zawitał modernizm. Na Kamiennej Górze zaczęły pojawiać się proste, funkcjonalne i nowoczesne wille, przypominające prostopadłościany połączone ze sobą na różnych wysokościach, z płaskimi dachami i gładkimi elewacjami. W tym też okresie zaczęły pojawiać się pojedyncze budynki wielorodzinne (czynszowe) oraz budynki biurowe gdyńskich firm. Bez większych zmian zespół przestrzenny Kamiennej Góry przetrwał do lat 80 ubiegłego wieku (chociaż w wielu wypadkach remonty i renowacje pozbawiły wybudowane w latach 20 i 30 budynki pierwotnego stylu i kolorystyki).

Willa Szczęść Boże, ul. 1 Armii Wojska Polskiego 6Willa zbudowana została w latach 1928-29 u podnóża Kamiennej Góry. Była własnością bogatego gdyńskiego rolnika Górskiego. Na działce o pow. 2,3 tys. mkw. oprócz budynku mieszkalnego znajdował się budynek gospodarczy i stodoła. W 1970 r. władze przejęły budynek, by urządzić w nim Pałac Ślubów (który nigdy nie powstał). W 1991 r. miasto sprzedało willę Towarzystwu Warta. Sprzedaż oprotestowali spadkobiercy Górskiego i skierowali sprawę do sądu. Doczekali się zwrotu nieruchomości w 2000 r. Willa wpisana do rejestru zabytków w dniu 30.10.1983 r.

Willa Fala, ul. 1 Armii Wojska Polskiego 25. Modernistyczna willa projektu Jerzego Mullera i Stefana Reychmanna. Wzniesiona dla bankowca Kazimierza Wdzięczkowskiego.

Willa Orla, ul. Kasprowicza 2. Ulokowana na stromym stoku, jeden z najwartościowszych zabytków Kamiennej Góry. Willa wybudowana w latach 1927-28 dla inż. Franciszka Drobniaka w stylu zakopiańskim. Na osi fasady wysunięta trzykondygnacyjna galeria, w przyziemiu weranda, nad nią balkon z czterema kolumienkami dźwigającymi trójkątny szczyt dachu. Obiekt wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego w dn. 20.03.1984r.

Willa przy ul. Mickiewicza 16. Przy wejściu do budynku widnieje tablica poświęcona przedwojennemu oficerowi Marynarki Wojennej i pisarzowi marynistycznemu Karolowi Borchardtowi, autorowi między innymi zbioru opowiadań “Znaczy kapitan”, który mieszkał tu w latach 1949-1986.

Willa Rybitwa, ul. Mickiewicza 17. Wybudowana w 1924 roku. Willa była miejscem zamieszkania inżyniera van Haarena - osoby bardzo zasłużonej dla Gdyni (Van Hareen był szefem holenderskiej spółki Ackermas & van Haaren, która budowała gdyński port).

Willa Rusałka, ul. Mariacka 4. Wzniesiona w latach 1926-31 w formach historyzmu dla Józefa Rażniewskiego – dyrektora kopalni Saturn w Sosnowcu.

Willa Rawa, ul. Mariacka 2. Zbudowana w latach 1927-29 dla Stanisława i Stelli Dziewulskich z Lublina.

Hotel Różany Gaj, ul. Korzeniowskiego 19d. Był jednym z symboli przedwojennego luksusu letniskowej Gdyni. Został zbudowany w 1929 roku. Podczas wojny obiekt został zdewastowany, a następnie odbudowany jako hotel Antracyt. Budynek zmodernizowano pod koniec lat 80-tych i ponownie otwarto w 1990 roku. Jego bryła u szczytu stromej Kamiennej Góry zachowała się na licznych, przedwojennych fotografiach.

Willa Albina Serbinowicza, ul. Mickiewicza 18. Zbudowana w latach trzydziestych.

Willa Polonia, ul. Fredry 4. Zbudowana w 1925 roku.

Pensjonat Nałęcz, ul. 1 Armii Wojska Polskiego 26. Zbudowany został w 1929 roku wg projektu Włodzimierza Prochaski. Pensjonat prowadzony był przez Annę Nowodworską z Warszawy. Jest jednym z pierwszych obiektów w Gdyni, wybudowanych w stylu funkcjonalizmu (nurt modernizmu).

Dom Klubu Polskiego, ul. 1 Armii Wojska Polskiego 28. Zbudowany około 1930 roku przez Kazimierza Krzyżanowskiego w formach zmodernizowanego stylu zakopiańskiego.

Willa Śreniawa, ul. Ejsmonda 2. Willa zbudowana w 1921r. przez hrabiego Adama Stadnickiego (przed wojną właściciela wielkich majątków ziemskich). Nazwa willi pochodzi od herbu rodowego Stadnickich. Dwudziestopokojowy budynek otrzymał formę pałacową z belwederkiem i czterospadowym dachem. Podczas II wojny światowej Niemcy urządzili w nim biura Kriegsmarine, a po wojnie w budynku funkcjonował m.in. wojskowy dom wypoczynkowy. Później, od 1965 roku jako stary Hotel Nadmorski. Od 1983 r. w rejestrze zabytków województwa pomorskiego.

Dom Opolanka, ul. Piotra Skargi 9. Jest jednym z pierwszych budynków czynszowych na Kamiennej Górze. Został wzniesiony w latach 1936-39 dla łódzko-gdyńskiej rodziny Dutkiewiczów (dr med. Wincenty Dutkiewicz z małżonką Anną z Łodzi oraz adwokat Wanda Dutkiewicz z Gdyni). Autorami projektu byli Włodzimierza Prochaska (po wojnie profesor zwyczajny na Wydziale Architektury PG) oraz Tadeusz Jędrzejewski. Wzniesiono budynek wielorodzinny w stylu funkcjonalizmu opływowego, nawiązującego do elementów okrętowych, z charakterystycznymi zaokrąglonymi balkonami i narożnikami, w centralnej części wystającą poza lico ściany przeszkloną klatką schodową oraz cofniętą częścią strychową. Na każdej kondygnacji znajdowały się po dwa 3-pokojowe mieszkania wraz z dużą kuchnią ze spiżarką i służbówką. Wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego w dn.31.07.1979.

Willa Danuta, ul. Mickiewicza 31. Wzniesiona w 1923 r. w stylu dworkowym, z charakterystycznym dachem polskim łamanym, wysuniętą werandą i kolumnami.

Willa Rummla, ul. Mickiewicza 34. Willa funkcjonalistyczna z początku lat trzydziestych. Prosty w formie budynek, w którym mieszkał zasłużony działacz gospodarki morskiej i organizator przedsiębiorstwa “Żegluga Polska” – Julian Rummel.

Willa Stanisława Darskiego, ul. Mickiewicza 36. Zaprojektowana przez architektów Zbigniewa Kupica i Tadeusza Kossaka w stylu funkcjonalizmu romantycznego. Wyróżnia się płaskorzeźbami w medalionach, zdobiących fasadę i ogrodzenie budynku. Stanisław Darski był działaczem gospodarki morskiej i doktorem nauk prawnych.

Budynek firmy Polskarob, ul. Korzeniowskiego 8/10. Jeden z nielicznych budynków biurowych na Kamiennej Górze. Zbudowany w latach 1934-35 przez firmę Polsko-Skandynawskie Towarzystwo Transportowe Polskarob. Architekt Stanisław Płoski w 1933 roku zaprojektował budynek w stylu funkcjonalizmu opływowego z nawiązaniami do motywów okrętowych (peryskopowo wysunięta szklana nadbudówka, a w podcieniu wejściowym – okrągłe okno imitujące bulaj statku). W budynku na parterze mieściło się mieszkanie szefa firmy, na piętrze pokoje biurowe z gabinetem wicedyrektora, a na trzeciej kondygnacji tzw. pokoje gościnne. Budynek otoczony był ogrodem o powierzchni 6 tys. mkw., zaprojektowanym przez architekta ogrodów – Barbarę Kaszycką. W 1939 roku wybudowano w sąsiedztwie garaży schron plot. W czasie wojny mieściła się tu siedziba gdyńskiego Gestapo. Piwnice wyposażono wówczas w metalowe drzwi i zamieniono na cele. Po zakończeniu wojny swoją siedzibę miał tu Urząd Bezpieczeństwa. Obecnie obiekt zajmowany jest przez Wojsko Polskie. Wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego w dn. 15.05.1984 r.

Budynek biurowo-mieszkalny firmy Gdynika, ul. Sienkiewicza 39. Jeden z nielicznych budynków biurowych na Kamiennej Górze. Budynek zaprojektowany w 1937 r. przez późniejszego profesora Politechniki Gdańskiej – Wacława Tomaszewskiego. Firma Gdynika zajmowała się obsługą portu. Architektura budynku nawiązuje do stylu funkcjonalizmu kubicznego. Wyeksponowano tu pasmowy układ okien i zewnętrzne schody.

Dworek Szumka, ul. Sienkiewicza 37. Jest jednym z pierwszych budynków mieszkalnych wzniesionych na Kamiennej Górze. Zbudowany został w 1923 r. w stylu staropolskiego dworku. Nazywany był Szumką od nazwiska jego właścicielki Janiny Szumlańskiej. Autorami projektu z 1922 roku byli Roman Wojkiewicz i Marian Baranowski, architekci i budowniczowie z Poznania. Pozwolenie wydane zostało doktorowi Szumańskiemu, ale budynek wybudowany był przez jego żonę Janinę Szumlańską z Warszawy. Budynek został zbudowany z cegły, był podpiwniczony, posiadał użytkowe poddasze, kamienny czterokolumnowy ganek, a nad nim płaski taras z drewnianą balustradą.  Budynek wykorzystywany był na cele letniskowe. W 1938 roku przeprowadzono remont wnętrza, wstawiono nowe piece oraz dodatkowe skrzydła okienne. Wpisany do rejestru zabytków w dn. 22.11.1976 r.

Willa Łosiówka, ul. Korzeniowskiego 7. Wybudowano ją w latach 1934 -1936 roku dla jednej z najbogatszych mieszkanek Gdyni hrabiny Magdaleny Łoś. Była ona żoną oficera Marynarki Wojennej RP Andrzeja Łosia, m.in. dowódcy trałowca ORP "Jaskółka" i okrętu podwodnego ORP "Ryś". Budynek zaprojektowany został przez Zbigniewa Kupca i Tadeusza Kossaka. Zwraca uwagę charakterystyczną pergolą na słupach i podcieniowym wejściem, narożnymi przeszkleniami oraz idealnie wkomponowanym w całość garażem i ogrodzeniem. Jest jednym z najlepszych gdyńskich przykładów tzw. funkcjonalizmu kubicznego. Hrabina "Łosiówkę" zbudowała z myślą o wynajmie, sama mieszkała w rezydencji "Starym Dworze" przy obecnej ul. Korzeniowskiego 12 (przestał istnieć po 1980 roku). Do hrabiny należała także posesja przy ul. Korzeniowskiego 7a. W 1939 roku hrabina Magdalena Łoś na zboczu rezydencji kazała zbudować dla siebie nowoczesny, gazoszczelny schron. Ostatecznie ze schronu nie skorzystała, bowiem zdążyła wcześniej opuścić miasto (schronu używano podczas walk o Gdynię w 1945 roku). Obecnie w „Łosiówce” mieści się Wojskowy Sąd Garnizonowy.

Willa Napoleona Korzona, ul. Korzeniowskiego 14. Willa z czerwonej cegły, zbudowana ok. 1937 roku według projektu spółki Zbigniew Kupiec - Tadeusz Kossak. Willę zamieszkiwał prezes Interesantów Portu Gdyńskiego - Napoleon Korzon.

Willa Gosia, ul. Kasprowicza 23. Zbudowana w 1923 roku dla Małgorzaty Nowickiej z Kalisza.

Willa Rybitwa ul. Mickiewicza 17. Zbudowana w 1924 roku.

Willa Pod Murzynem, ul. Korzeniowskiego 31. Zbudowana w latach 1927-1929.

Willa Makoko, ul. Korzeniowskiego 37. Zbudowana w 1933 roku. 

Willa Bliźniacza, ul. Korzeniowskiego 25/25a. Dwurodzinna willa zbudowana w latach 1936-37. Należała do kapitanów żeglugi wielkiej Czesława Antkowiaka i Jerzego Prokulskiego. Zaprojektowana została przez Zbigniewa Kupca i Tadeusza Kossaka. Asymetryczne elewacje budynku obłożone zostały płytkami klinkierowymi.

Willa Pierwsza, ul. Sieroszewskiego 18. Należała do Janiny Rudowskiej. Zaprojektował ją Tadeusz Zieliński.

Willa Polonia, ul. Fredry 4. Wzniesiona w 1925 roku.

Willa Sadyba, ul. Sieroszewskiego 8. Zaprojektowana została w 1922 roku przez Tadeusza Zielińskiego z Warszawy. Budynek należał do Anny i Jerzego Lothów z Warszawy (w latach trzydziestych jako właścicielka widniała Wanda Loth). Willa w stylu dworkowym wzniesiono w 1923 roku (usterki usuwano jeszcze w 1925 roku). Był to budynek częściowo podpiwniczony, na poddaszu posiadał osobne mieszkanie, dostępne schodami od zewnątrz. Pokryty czterospadowym, pokrytym dachówką zakładkową, wysokim dachem typu polskiego z wybudówkami i lukarną, Wybudówka od strony frontu została ozdobiona facjatkami nawiązującymi stylem do swojskiego baroku. Obiekt wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego w dn. 01.08.1983 r.

Willa Sokola, ul. Sieroszewskiego 7. Jeden z pierwszych budynków postawionych na Kamiennej Górze. Willę wybudował w 1921 r. prezes Pierwszego Polskiego Towarzystwa Kąpieli Morskich Ryszard Gałczyński wraz z żoną Wandą, właścicielką parceli. Autorem projektu był Tadeusz Zieliński, który inspirując się warszawskim Pałacem Łazienkowskim nadał willi formę klasycystyczną (co odróżniało ją od otaczających budynków wzniesionych w stylu dworkowym). Willa początkowo była usytuowana w pięknym ogrodzie z kortami tenisowymi, sięgającym ulicy Korzeniowskiego. Budynek dwukondygnacyjny, z płaskim, czterospadowych dachem, od frontu posiada dwie kolumny z jońskimi głowicami, od strony ogrodu ganek z sześcioma jońskimi kolumnami. Nad wejściem od strony ulicy znajduje się herb Gałczyńskiego. Obiekt wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego 1.08.1983 r.

Willa Guttmanów, ul. Sienkiewicza 38. Willa zaprojektowana przez architektów Stefana Kozińskiego i Leona Mazalona w 1936 r. Narożne okna i asymetrycznie rozmieszczone balkony o zaokrąglonych brzegach oraz jasne ściany i płaski dach nadały budynkowi nowoczesny charakter. W narożniku znajdował się wcięty do wewnątrz bryły budynku zadaszony taras. 

Willa Mariana Piotrowskiego, ul. Sieroszewskigo 1 a. Właściciel był w czasie II wojny światowej adiutantem generała Władysława Sikorskiego. Budynek wzniesiono w 1938 r. wg projektu z 1937 roku Zbigniewa Kupca i Tadeusza Kossaka. Pod koniec lat 30 zamieszkał w niej jeden z autorów jej projektu – Zbigniew Kupiec. Willa jest przykładem modernistycznej architektury, charakteryzowała się uskokowo rzeźbioną bryłą, kontrastami elewacji i stylowymi oknami.

Willa bliźniacza, ul. Korzeniowskiego 3/5. Wzniesiona w 1934 roku przez Zofię i Bronislawa Krethlow oraz księdza Bronisława Dembowskiego. Willę zaprojektował Jerzy Muller. Wcześniej wg jego projektu w 1929 roku wzniesiony została częściowo drewniany w głębi parceli pawilon „Mały Domek“ z przeszkolonymi werandami.

Pensjonat Belweder, ul. Korzeniowskiego 9. Zaadaptowany z dawnego budynku gospodarczego. Budynek był częściowo wykorzystywany na biura przez Pierwsze Polskie Towarzystwo Kąpieli Morskich. Obiekt w dobrym stanie istniał do wybuchu wojny. Po wojnie nieremontowany przez lata, po wykwaterowaniu ostatnich lokatorów został rozebrany.

Willa Baśka, ul. Józefa Korzeniowskiego 4. Wzniesiona w 1923 r. jako klasycystyczny dworek. Jest autorstwa warszawskiego architekta Oskara Sosnowskiego. W latach 90 została rozebrana i odbudowana w zbliżonej formie, jednak z dodanym na tyłach dużym kompleksem apartamentowym, który przytłacza nieco willę.

Willa Mare Nostrum, ul. Sienkiewicza 42. Wzniesiona w latach 1925-31 jako tzw. willa czynszowa dla Mariana Pisarka. Ozdobiona od frontu wyraźnymi arkadami okien w parterze oraz kontrastem tynkowanego lica i okładziny z cegły.

Willa Henryka, ul. Sędzickiego 8. Wybudowana w 1923 r. w stylu dworkowym. Posiadała od strony południowo-zachodniej dwukolumnowy taras, trapezową werandę i dach polski łamany.

Pensjonat Albatros, ul. Sienkiewicza 33. Zaprojektował go w 1930 r. Stanisław Odyniec-Dobrowolski, który w projekcie zastosował zupełnie inne od założeń parkowo-ogrodowych rozwiązanie w geometrii tylnej części bryły budynku. Tę stronę budynku wyróżniają symetrycznie ułożone, opływowe fragmenty fasady, zastępujące jego ostre narożniki od strony frontowej pensjonatu.

Willa Ala, ul. Henryka Sienkiewicza 27. Kilkurodzinna willa zaprojektowana została w 1935 r. przez Stanisława Ziołowskiego i posiada typowo funkcjonalistyczną formę, ze słupowym podcieniem wejściowym i zaokrąglonym balkonem.

Willa Zosieńka, ul. Sędzickiego 22. Jedna z pierwszych letnich siedzib na Kamiennej Górze. Zbudowana w 1923 r., stanowi połączenie stylu dworków polskich i stylu Art Deco. Właścicielami byli Zofia i Jan Sierakowscy z Warszawy. Budynek charakteryzuje się dwukondygnacyjną wysuniętą galerią, werandą na poziomie parteru, a wyżej czterofilarowym tarasem i balkonem. Obiekt wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiegow dn. 04.12.1984 r.

Willa Laguna, ul. Sienkiewicza 10. Zbudowana w 1926 r. w konwencji dworkowej jako dom letniskowy.

Willa Mariana Piotrowskiego, ul. Sieroszewskigo 1a. Budynek modernistyczny o prostej bryle, zbudowany w 1936 r. wg projektu Z. Kupca. Wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego w dn. 01.08.1983 r.

Pensjonat Victoria Regia, ul. Sienkiewicza 9/11. Pensjonat zbudowany dla Gustawa Pełki w 1924 roku. W 1928 roku dobudowano skrzydło północno-zachodnie wg projektu Bohdana Lacheta i Józefa Sznajcy. Był jednym z najbardziej popularnych hoteli na Kamiennej Górze. Bryła budynku obejmowała dwoma skrzydłami tarasowy ogród, który zwrócony był w kierunku zespołu Hotelu Kaszubskiego, w tamtym czasie jednego z centralnych miejsc letniska.

Willa Wałda (Włada?), ulica Sienkiewicza 1. Willę wybudował wg własnego projektu Władysław Granowski, jeden z pierwszych gdyńskich architektów, autor Polskiej Riwiery. W połowie lat 20-tych przeszła na własność Władysławy Szonert.

Willa Wiesinek, ul. Sienkiewicza 2. Wybudowana w 1928 roku dla Janiny Adwentowiczowej. Początkowo posiadała filarowy ganek. Po wojnie budynek został przebudowany.

Willa Nasz Domek, ul. Sienkiewicza 5. Wzniesiony w 1923 roku dla Gizeli Gebertowej z Warszawy. Budynek w stylu dworkowym z obszerną werandą z balkonem (zamiast kolumnowego ganku).

Willa Otok, ul. Sędzickiego 24. Willa hrabiego Otockiego zbudowana w 1923 roku jako dom letni o charakterystycznych cechach dworu polskiego. Elewacja frontowa ozdobiona kolumnowym tarasem oraz oryginalnym kartuszem herbowym byłego właściciela posesji Franciszka Otockiego. W rejestrze zabytków od dnia 07.12.1978 r. 

Willa Poznanianka, ul. Sędzickiego 16. Jedna z najstarszych willi na Kamiennej Górze, zbudowana w latach 1921-22 dla Stefana i Władysławy Wilskich.  Budynek wzniesiony w stylu dworkowym, o harmonijnych kształtach klasycystycznych, część środkową fasady zdobią zdwojone pilastry dźwigające trójkątny elegancki fronton. Budynek pokryty dachem mansardowym. Obiekt wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego w dn. 03.03.1987.

Willa Kadrówka, ul. Sieroszewskiego 6. Willa zbudowana w 1922 r. w stylu dworkowym dla Wacława Sieroszewskiego - pisarza i przyjaciela Józefa Piłsudskiego. Na początku lat osiemdziesiątych XX w. odremontowana i zmodernizowana, przez co znacznie zmienił się jej wygląd.

Willa SłowiczaWybudowana w latach 1924-25 przez Natalię Słowikowską. W budynku znajdował się pierwszy gdyński szpital nazywany potocznie „Szpitalem Na Kamiennej Górze” lub „Szpitalem Nadmorskim”. Szpital na trzech kondygnacjach miał 10 sal dla chorych (łączne od 60 do 80 łóżek), salę operacyjną, dyżurki, sanitariaty, gabinet z aparatem rentgena, kuchnię i dwa mieszkania dla personelu.

Dom Klubu Polskiego, ul. I Armii WP 28. Zbudowany w 1930 roku wg projektu Kazimierza Krzyżanowskiego w zmodernizowanym stylu zakopiańskim.

Hotel Różany Gaj, ul. Korzeniowskiego 19d. Był jednym z symboli przedwojennego luksusu letniskowej Gdyni. Został zbudowany w 1929 roku. Podczas wojny obiekt został zdewastowany, a następnie odbudowany jako hotel Antracyt. Budynek zmodernizowano pod koniec lat 80-tych i ponownie otwarto w 1990 roku. Jego bryła u szczytu stromej Kamiennej Góry zachowała się na licznych, przedwojennych fotografiach.

PS. Podano adresy budynków wg obecnych nazw ulic na Kamiennej Górze (także w przypadku obiektów już dziś nie istniejących).

Niektóre z budynków obecnie: