Gdynia - Kamienna Góra

Początkowo tereny na tzw. Gdyńskiej Górze nie były zagospodarowane. W 1806 roku została oddane w wieczystą dzierżawę generałowi wojsk pruskich von Kauffbergowi, a w 1809 roku wg historyków Gdyńska Góra otrzymała niemiecką nazwę Steinberg ( co po polsku oznacza Kamienna Góra). W 1819 roku władze pruskie wystawiły tereny na sprzedaż i odtąd właścicielami folwarku Steinberg byli kolejno: Holmberg, Niemeyer, Harder i Randt. Ostatnim, przed odzyskaniem przez Polskę dostępu do morza, właścicielem folwarku był gdański kupiec Fryderyk Basner. 

Gdynia, Kamienna Góra, polski okres  międzywojenny, budowa Gdyni, historia Gdyni, pocztówka

Gdynia, Kamienna Góra, polski okres  międzywojenny, budowa Gdyni, historia Gdyni, pocztówkaW marcu 1920 roku majątek w imienu swego brata Ryszarda odkupił warszawski adwokat Henryk Gałczyński. Zakupu dokonano z założeniem, aby zakupione tereny przeznaczyć pod nadmorskie kąpielisko. Wkrótce powstała spółka Pierwsze Polskie Towarzystwo Kąpieli Morskich z siedzibą w Warszawie, która stała się właścicielem zakupionego terenu. Dla planowanej dzielnicy pensjonatowo-willowej początkowo przyjęto nazwę Kamieniec Pomorski, jednakże po kilku latach powrócono do wcześniejszej nazwy Kamienna Góra. Po dokonanej parcelacji, wytyczenia działek, ulic i placów, przystąpiono do sprzedaży gruntów. Założono sprzedaż działek o powierzchni od 400 do 1600 metrów kw. Określone zostały maksymalne wysokości willi (nie wyższe jak dwupiętrowe) i odległości między nimi (odległość nie mniejsza jak 10 m). Każdy właściciel miał obowiązek zatwierdzania w Zarządzie Towarzystwa elewacji obiektu oraz obowiązek zakładania ogrodu kwiatowego i obsadzania jednej ze ścian budynku pnączem. Nie wolno było budować, urządzać i utrzymywać lecznic, fabryk, zakładów przemysłowych, handlowych, gastronomicznych, składów, sklepów. Pensjonaty wolno było wynajmować jedynie osobom wyznania chrześcijańskiego. Zabronione było hodowanie i trzymanie krów lub nierogacizny. Uzyskane ze sprzedaży działek środki Towarzystwo inwestowało w stworzenie własnego zaplecza (cegielni, stolarni, kuźni, ślusarni, zakładu produkcji dachówek i rur ceramicznych). Ponadto Towarzystwo zajmowało się urządzaniem ulic i chodników, tarasów widokowych, parków i skwerów. W niedługim czasie (w 1922 roku) rozpoczęto budowę 20 willi i hotelu „Cassubia”. W 1925 roku zabudowano już około sześćdziesięciu parceli (na ogólną liczbę 345 wydzielonych działek). 

Jako pierwsze wybudowane i sprzedane po kosztach własnych zostały wille „Baśka”, „Mewa”, „Pierwsza”, „Kopciuszek” i „Dworek”. W latach 1922-1925 zbudowano hotel "Cassubia" (później nazwany "Kaszubski") oraz hotel "Polska Riwiera". W latach 1924-1930 na Kamiennej Górze powstała, pierwsza w Gdyni, sieć wodociągowa w celu zaopatrzenia w wodę budującego się osiedla  (w 1930 roku połączono ją z nowo wybudowaną siecią w Śródmieściu). W 1930 roku na Kamiennej Górze stało już 100 willi, przeważnie jednopiętrowych.

 

Literatura:

Romuald Szurowski, Kamienna Góra, Rocznik Gdyński nr 4, TMG 1983

Kazimierz Małkowski, Bedeker Gdyński, Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2001

Jerzy Heidrich, Gdyńskie zabytki, Rocznik Gdyński nr 9, TMG 1990

Piotr Gubała, Kamienna Góra, czyli kilka słów dobrych oraz uwag sceptycznych, Rocznik Gdyński nr 17, TMG 2005

Jerzy Heidrich, Gdyńskie zabytki, Rocznik Gdyński nr 8, TMG 1987/88

Eugeniusz Biadała, Pierwszy szpital, Rocznik Gdyński nr 8, TMG 1987/88

Jerzy Heidrich, Gdyńskie zabytki, Rocznik Gdyński nr 7, TMG 1986

Antoni Jacek Koseski, Perła modernizmu europejskiego, Rocznik Gdyński nr 11, TMG 1992-1993

Gdynia i Wybrzeże, przewodnik, Liga Morska i Kolonialna, Warszawa 1933

Brama na świat. Gdynia 1918 -1939, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1976

Encyklopedia Gdyni, Oficyna Verdi Causa, Gdynia 2006

Sławomir Kitowski, Gdynia. Miasto z morza i marzeń, Wyd. ALTER EGO, Sławomir Kitowski Gdynia 2006