Gmach Sądu w Gdyni

Mimo, że w 1926 roku Gdyni nadano prawa miejskie nie miała ona jeszcze własnego sądu i podlegała Sądowi Powiatowemu w Wejherowie. W 1927 roku powołano w Gdyni stałe roki Sądu Powiatowego w Wejherowie. Rozporządzeniem prezydenta RP od 1 stycznia 1928 roku powołano w Gdyni Sąd Grodzki, który został ulokowany w budynku przy ulicy 10 Lutego 39 w domu inż. Piątkowskiego. Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 1 grudnia 1929 roku utworzono w Gdyni Wydział Zamiejscowy Sądu Okręgowego w Starogardzie. Mieścił się on początkowo w budynku prywatnym małżeństwa Szmidtów przy ulicy Starowiejskiej 8 (pierwszej dwupiętrowej willi na tej ulicy). W 1932 roku Sąd przeniesiono do wynajętych dwóch pięter w nowo wybudowanym budynku przy ulicy Mściwoja 9, będącego własnością przedsiębiorcy inżyniera Krzyżanowskiego. W maju 1932 roku rozporządzeniem prezydenta RP utworzono Sąd Okręgowy w Gdyni, obejmujący swoim zasięgiem okręgi sądów grodzkich w Gdyni, Kartuzach, Pucku i Wejherowie. W gmachu przy ulicy Mściwoja 9 znalazły swoją siedzibę sąd okręgowy i sąd grodzki. Po otrzymaniu przez Ministerstwo Sprawiedliwości w 1934 roku parceli przy Placu Konstytucji oraz po rozstrzygnięciu konkursu na projekt gmachu (autorstwa warszawskiego zespołu architektów: Tadeusza Sieczkowskiego, Zbigniewa Karpińskiego i Romana Sołtyńskiego) w sierpniu 1935 roku rozpoczęto budowę nowej siedziby Sądu. Pracami budowlanymi kierował architekt Stanisław Miecznikowski. W 1936 roku, po 9 miesiącach budowy, powstał nowy czterokondygnacyjny (z wysokim parterem) gmach, do którego przeniosły się Sąd Okręgowy i Sąd Grodzki oraz Prokuratura. W budynku przewidziano również mieszkania dla pracowników sądowych. Bryła budynku składała się z dwóch członów: budynek główny wraz z dwoma skrzydłami (ryzalitami) oraz budynek biurowy, wzniesiony po północnej stronie budynku głównego wzdłuż ulicy Jana z Kolna. Poprowadzona szerokim łukiem fasada w centralnej części podkreślona została licem z piaskowca oraz wysokimi oknami i filarami. Statyczna i monumentalna architektura Gmachu podkreśla rangę znajdujących się w nim urzędów. 

W okresie okupacji w gmachu Sądu mieścił się niemiecki sąd powiatowy Amtsgericht. W czasie walk w Gdyni w marcu 1945 roku budynek palił się trzykrotnie. Po wyzwoleniu sądy w niedługim czasie wznowiły swoją działalność. Pierwsza rozprawa Sądu Okręgowego odbyła się 28 maja 1945 roku, a Sądu Grodzkiego 11 września 1945 roku. W wyniku reorganizacji sądownictwa od 1 stycznia 1951 roku utworzono Sąd Powiatowy w Gdyni, w miejsce dotychczasowych sądów: okręgowego i grodzkiego. W wyniku reformy administracyjnej państwa od 1 czerwca 1971 roku rozpoczął swoją działalność Sąd Rejonowy w Gdyni w miejsce dotychczasowego sądu powiatowego. W 1988 roku gmach Sądu został wpisany do rejestru zabytków województwa gdańskiego.

Gmach Sądu obecnie:

Literatura:

Eligiusz Józef Sitek, 70 lat gdyńskiej Temidy, 1928-1998, Rocznik Gdyński nr 14, TMG 1999

Kazimierz Małkowski, Bedeker Gdyński, Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2001

Alojzy Pieczyński, Wspomnienia sędziego grodzkiego, Rocznik Gdyński nr 8, TMG 1987/88

Encyklopedia Gdyni, Oficyna Verdi Causa, Gdynia 2006

Sławomir Kitowski, Gdynia. Miasto z morza i marzeń, Wyd. ALTER EGO, Sławomir Kitowski Gdynia 2006