Gdynia - Ameryka Linie Żeglugowe (GAL)

W lutym 1930 roku utworzona została polsko-duńska spółka akcyjna o nazwie Polskie Transatlantyckie Towarzystwo Okrętowe, której udziałowcami była „Żegluga Polska” i duńska Kompania Wschodnio-Azjatycka. Początkowo siedzibą Towarzystwa był gmach „Żeglugi Polskiej” przy ulicy Waszyngtona, a od 1933 roku siedzibą Towarzystwa stał się Dworzec Morski. W 1932 roku udziały ŻP przejął polski skarb państwa, a udziały Duńczyków systematycznie malały. W 1934 roku spółka została przekształcona w Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe S.A. (GAL). Duńczycy odstąpili spółce swą linię bałtycko-amerykańską wraz z trzema statkami pasażerskimi: Polonią, Estonią oraz Lituanią. Od tej chwili pod polską banderą statki rozpoczęły swoją służbę jako „Polonia” (któremu nie zmieniono nazwy), „Pułaski” (wcześniej „Estonia”) i „Kościuszko” (dotychczas „Lituania”). Pływały na linii Gdynia – Kopenhaga – Nowy Jork – Halifax. Obsługiwały ruch emigrancki i rejsy wycieczkowe, przewoziły pocztę. 

W końcu października 1932 roku podjęto decyzję o budowie większych i bardziej komfortowych statków. W listopadzie 1933 roku zlecono włoskiej stoczni budowę dwóch motorowców pasażerskich. Zbudowane przez Włochów transatlantyki posiadały nowoczesną sylwetkę i były bardzo wygodne. Posiadały salony, bary, kawiarnie, basen kąpielowy, salę gimnastyczną, pomieszczenia zabaw dla dzieci, promenady i werandy. W grudniu 1934 roku zwodowano pierwszą jednostkę, której nadano nazwę „Piłsudski”. Po wejściu na linię „Piłsudskiego” wycofano z niej statek „Kościuszko”. Drugim statkiem wykonanym przez włoską stocznię był „Batory”, który wpłynął do Polski w maju 1936 roku. Ponieważ parowce „Kościuszko” i „Pułaski” były już jednostkami przestarzałymi i nie mogły sprostać rosnącej konkurencji, w 1937 roku GAL zamówił w angielskiej i duńskiej stoczni budowę dwóch pasażersko – towarowych motorowców. W sierpniu 1938 roku w stoczni angielskiej został zwodowany „Sobieski”. W stoczni duńskiej został zbudowany „Chrobry”. Był podobny do „Sobieskiego”, lecz nieco większy i bardziej elegancki. W latach 1936-1939 GAL wprowadził do eksploatacji statki towarowe „Morska Wola” i „Stalowa Wola”. W okresie II wojny światowej działała w Wielkiej Brytanii, powiększając flotę do 13 statków. W 1946 zarząd GAL przeniesiono do kraju. W 1951 roku firmę zlikwidowano (podobnie jak "Żeglugę Polską" i "Polbryt"). W wyniku reorganizacji tradycje żeglugi liniowej i pasażerskiej GAL-u przejęły Polskie Linie Oceaniczne (PLO).

 

Literatura:

Jerzy Kortylewski, Nowoczesne Polskie Transatlantyki z lat 1935-1939, Rocznik Gdyński nr 13, TMG 1998

Andrzej Kański, Ze wspomnień pracownika GAL-u, Rocznik Gdyński nr 3, TMG 1982

Kazimierz Małkowski, Bedeker Gdyński, Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2001

Jerzy Kortylewski, Pierwsze w historii transatlantyki – ss Polonia, Pułaski i Kościuszko, Rocznik Gdyński nr 12, TMG 1997

Wiktor Czapp, Pływające Gdynie, Rocznik Gdyński nr 16, TMG 2003

Encyklopedia Gdyni, Oficyna Verdi Causa, Gdynia 2006

Sławomir Kitowski, Gdynia. Miasto z morza i marzeń, Wyd. ALTER EGO, Sławomir Kitowski Gdynia 2006

Jerzy Miciński "Księga statków polskich. Tom 2"

Bohdan Huras "Księga statków polskich. Tom 4". Historia polskich jednostek rybackich okresu międzywojennego i ich późniejszych losów - w czasie wojny i po jej zakończeniu

Arek Przytuła "Praca na statkach pasażerskich". Szczery i wyczerpujący opis, na czym polega praca i życie załogi na statku pasażerskim i poza nim.

Aleksander Machnacz "Jak to na okręcie ładnie". Autor jest znanym i popularnym muzykiem, który w trakcie ponad 50-letniej kariery występował na międzynarodowych estradach, zaś blisko 28 lat spędził na pasażerskich transatlantykach, wielokrotnie opływając kulę ziemską

 Witold Koszela "Polskie statki pasażerskie".Pełne i wyczerpujące opracowanie o wszystkich polskich statkach pasażerskich (zarówno tych dużych, jak i małych). Obejmuje okres od zarania dziejów polskiej floty handlowej po odzyskaniu niepodległości aż do pocięcia ostatniego transatlantyku Stefan Batory.

 

 

 

 

 

 

 

więcej literatury