Banki w Gdyni

Skromna działalność gospodarcza oraz niewielkie zapotrzebowanie na kredyty powodowały, że początkowo zupełnie wystarczały Gdynianom instytucje finansowe w Gdańsku i Wejherowie oraz gdyńska filia Ziemskiego Banku Kredytowego ze Lwowa. Wraz z rozwojem miasta powstawać zaczęły w Gdyni instytucje bankowe. Zaczęły pojawiać się gmachy banków, należące do najbardziej reprezentacyjnych w mieście. 

Miejska Kasa Oszczędności – lokalny bank gdyński powstał w roku powstania miasta Gdyni. Pierwsza siedziba Kasy mieściła się w budynku Magistratu. W 1928 roku nastąpiła zmiana nazwy na Komunalną Kasę Oszczędności miasta Gdyni. Pod koniec 1932 roku KKO przeniosła swoja siedzibę do własnego, przebudowanego w tym celu gmachu u zbiegu ulic Świętojańskiej i Skweru Kościuszki. Po wojnie, w 1950 roku KKO została zlikwidowana. 

Bank Gospodarstwa Krajowego – bank państwowy, z siedzibą w Warszawie. Powstał w roku 1924 z połączenia trzech banków publicznych: Polskiego Banku Krajowego, Państwowego Banku Odbudowy i Zakładu Kredytowego Miast Małopolskich. BGK był jednym z największych banków w okresie międzywojennym. Główną działalnością Banku było udzielanie długoterminowych kredytów przedsiębiorstwom przemysłowym i instytucjom samorządowym, Bank finansował i nadzorował wiele strategicznych projektów, w tym m.in. budowę portu i miasta Gdyni. Filia banku w Gdyni powstała w marcu 1927 roku, w budynku Skwiercza przy ul. 10 lutego. Od 1930 roku Bank mieścił się już we własnym gmachu przy ul. 10 Lutego, w bezpośrednim sąsiedztwie gmachu Poczty. W wyniku reformy systemu bankowego w 1948 roku działalność Banku została zawieszona, którą wznowiono w 1989 roku. 

Państwowy Bank Rolny – powstał w 1919 w Warszawie jako Polski Bank Rolny, przemianowany w 1921 na Państwowy Bank Rolny. Przedmiotem działalności Banku było udzielanie kredytów krótkoterminowych i długoterminowych średnim i drobnym właścicielom rolnym. Oddział w Gdyni powstał w 1928 roku i jego pierwotna siedziba mieściła się  w budynku przy ul. Derdowskiego (po Magistracie). W 1931 roku Bank przeniósł się do własnego gmachu przy pl. Dworcowym (dziś pl. Konstytucji), wybudowanego wg projektu arch. M. Lalewicza autora projektu gmachu Dowództwa Floty i koszar, Szpitala Morskiego na Oksywiu, a także gmachu siedziby Banku w Warszawie. Po wojnie Bank został w 1945 roku reaktywowany. W 1950 roku powstał Bank Rolny utworzony jako następca Państwowego Banku Rolnego. W 1975 roku w wyniku połączenia Centralnego Związku Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych i państwowego Banku Rolnego powołano Bank Gospodarki Żywnościowej. 

Bank Polski S.A. – bank prywatny z prawem emisji został założony w 1924 roku z siedzibą w Warszawie. Głównymi zadaniami Banku Polskiego S.A. było: emisja pieniądza, regulowanie obiegu pieniężnego i ułatwianie kredytu (Bank miał monopol państwowy na emisję banknotów). Oddział Banku Polskiego w Gdyni powstał w 1929 roku z siedzibą u zbiegu dwóch ulic 3 Maja i 10 Lutego (ul. 10 Lutego 20/22), w gmachu zaprojektowanym w 1927 r. przez arch. Stanisława Filasiewicza. W 1952 roku bank został zlikwidowany, a przedwojenną siedzibę zajął NBP. Przez lata zmieniali się kolejni właściciele, a budynek niszczał. Po 1989 roku siedzibę w tym gmachu miał m.in. Bank Gdański.

Polski Bank Przemysłowy – bank powstał w 1910 roku we Lwowie. Przedmiotem działalności banku było m.in. zakładanie i prowadzenie przedsiębiorstw (np. w 1920 roku został właścicielem Fabryki Porcelany w Ćmielowie), a także udzielanie pożyczek. Oddział w Gdyni powstał w 1925 roku. Polski Bank Przemysłowy wszedł w skład Konsorcjum Francusko-Polskiego, z którym zawarto umowę na budowę portu w Gdyni. Pierwsza siedziba Banku mieściła się w kamienicy przy ul. Abrahama. W 1932 roku oddział gdyński Banku został zlikwidowany. 

Bank Zachodni S.A. – bank powstał w 1913 roku w Warszawie. Oddział w Gdyni został założony w 1932 roku z siedzibą przy ul. Świętojańskiej 23 (vis a vis kina Gwiazda). Kolejne siedziby Banku mieściły się przy ul. 10 Lutego i przy ul. Świętojańskiej 19 (w kamienicy czynszowej Skwiercza). 

Bank Cukrownictwa S.A. – bank powstał w 1921 roku w Poznaniu, jednocześnie łącząc go z Bankiem Ziemskim w Poznaniu, który działał od 1886 roku. Głównym przedmiotem działalności Banku było popieranie przemysłu cukrowniczego w Polsce (inicjatorem powstania Banku Cukrownictwa był Związek Zachodnio-Polskiego Przemysłu Cukrowniczego). Gdyńska filia Banku (jako jedna z trzech w Polsce) powstała w 1930 roku z siedzibą na nabrzeżu Rotterdamskim (w związku z rozpoczęciem w tym samym roku przez firmę Cukropol budowy dwóch dużych składów cukrowych). W 1934 roku gdyński oddział Banku przeniósł się do nowej siedziby w kamienicy przy ul. Mściwoja 9, należącej do inż. Krzyżanowskiego (architekta i budowniczego m.in. gmachu ZUS, Żeglugi Polskiej, szpitala Sióstr Miłosierdzia). Bank kontynuował działalność w czasie II wojny światowej, ale tylko na terenie Generalnej Guberni. Po wojnie Bank Cukrownictwa utracił koncesję i przestał istnieć w 1946 roku. 

Bank Handlowy S.A. – bank założony w 1870 roku w Warszawie przez grupę osób wywodzących się z burżuazji finansowej, ziemiaństwa i inteligencji (inicjatorem był finansista Leopold Kronenberg). Przed wybuchem I wojny światowej Bank Handlowy był największym prywatnym bankiem na ziemiach polskich. Oddział Banku w Gdyni powstał w 1936 roku przy ul. Świętojańskiej 10. W 1942 roku Niemcy wykreślili Bank z rejestru, a w czerwcu 1945 roku działalność Banku reaktywowano. Oddział w Gdyni otwarto w nowej siedzibie na Skwerze Kościuszki 5. Od 1945 roku Bank Handlowy został głównym polskim korespondentem banków zagranicznych, a w 1964 roku uzyskał oficjalnie monopol na obsługę transakcji polskiego handlu zagranicznego. W 1951 roku gdyński oddział Banku postawiono w stan likwidacji, a w 1966 roku powołano ponownie.

Poniżej fotografie przedwojennych siedzib banków obecnie: